cover

Μηνιγγιτιδοκοκκική νόσος

Τι είναι

Η μηνιγγιτιδοκοκκική νόσος μπορεί να αναφέρεται σε οποιαδήποτε ασθένεια η οποία προκαλείται από το βακτήριο “Neisseria meningitidis” γνωστό και ως μηνιγγιτιδόκοκκος. Αυτές οι ασθένειες είναι συχνά σοβαρές και περιλαμβάνουν λοιμώξεις του περιβλήματος του εγκεφάλου, του νωτιαίου μυελού (μηνιγγίτιδα) και λοιμώξεις του αίματος (βακτηριαιμία ή σηψαιμία). 1

H μηνιγγιτιδοκοκκική νόσος μεταδίδεται από άτομο σε άτομο μέσω της ανταλλαγής βακτηρίων από τις εκκρίσεις του αναπνευστικού (π.χ. σάλιο ή πτύελα) κατά τη διάρκεια στενής επαφής (π.χ. φιλί ή βήχας) ή ακόμα και μακράς επαφής των ατόμων, ειδικά αν ζουν στο ίδιο σπίτι.2

Οι μηνιγγιτιδόκοκκοι ταξινομούνται σε οροομάδες με βάση τη σύσταση των πολυσακχαριτών της κάψας. Αυτοί οι πολυσακχαρίτες αποτελούν τη βάση για κάποια από τα τρέχοντα εγκεκριμένα εμβόλια κατά του μηνιγγιτιδόκοκκου. Τα περισσότερα κρούσματα της μηνιγγιτιδοκοκκικής νόσου προκαλούνται από τις οροομάδες A, B, C, W-135, X και Y. 3-4

 

Βιβλιογραφική Αναφορά:

  1. Centers for Disease Control and Prevention. Meningococcal disease. https://www.cdc.gov/meningococcal/ (Τελευταία πρόσβαση Νοέμβριος, 2016).
  2. Centers for Disease Control and Prevention. Meningococcal disease. http://www.cdc.gov/meningococcal/about/causes-transmission.html (Τελευταία πρόσβαση Ιούλιος, 2016).
  3. Παγκόσμιος οργανισμός υγείας (WHO).  Meningococcal vaccines: WHO position paper.2011; 47: 521–540.
  4. Rosenstein NE et al. Meningococcal disease. 2001; 344:1378-88.

Συμπτώματα

 

Εικόνα με συμπτώματα της Μηνιγγιτιδοκοκκικής νόσου

Τα αρχικά συμπτώματα μπορεί να είναι παρόμοια με αυτά της γρίπης,1 ωστόσο, η νόσος εξελίσσεται ταχέως με πιο σοβαρές επιπτώσεις.2,3

Τα πρώτα συμπτώματα έχουν να κάνουν με πυρετό, έμετο, πονοκέφαλο και αδιαθεσία. Επίσης, ο  πόνος στα άκρα, το χλωμό δέρμα και τα κρύα χέρια και πόδια συχνά εμφανίζονται νωρίτερα από το εξάνθημα, τη δυσκαμψία του αυχένα,  τη φωτοευαισθησία και τη σύγχυση. 2

Η Μηνιγγιτιδοκοκκική μηνιγγίτιδα και η Μηνιγγιτιδοκοκκική σηψαιμία είναι δύο πολύ επικίνδυνες για τη ζωή ασθένειες οι οποίες μπορεί να αποβούν μοιραίες καθώς μπορούν να οδηγήσουν στο θάνατο μέσα σε λίγες ώρες. Σε μη-θανατηφόρες περιπτώσεις μπορούν να οδηγήσουν σε μόνιμη αναπηρία (π.χ. απώλεια ακοής, εγκεφαλικές βλάβες, ακρωτηριασμοί, σοβαρές ουλές).3

 

Βιβλιογραφική Αναφορά:

  1. Centers for Disease Control and Prevention. Meningococcal disease. https://www.cdc.gov/meningococcal/ (Τελευταία πρόσβαση Νοέμβριος, 2016).
  2. Meningitis Research foundation. Symptoms of meningitis and septicaemia. http://www.meningitis.org/symptoms (Τελευταία πρόσβαση Νοέμβριος, 2016).
  3. Centers for Disease Control and Prevention. Meningococcal disease. Signs and Symptoms. https://www.cdc.gov/meningococcal/about/symptoms.html (Τελευταία πρόσβαση Νοέμβριος, 2016).

Ποιος κινδυνεύει

Ο καθένας μπορεί να προσβληθεί από τη μηνιγγιτιδοκοκκική νόσο,1 με τα παιδιά ηλικίας <5 ετών να ανήκουν στην ηλικιακή ομάδα που προσβάλλεται περισσότερο από αυτή, ενώ ακολουθούν  οι έφηβοι και νεαροί ενήλικες ηλικίας 15-24 ετών.2

Diagram of notification rate of confirmed IMD cases by age group and gender in EU, 2012

 

    Βιβλιογραφική Αναφορά:

    1. Centers for Disease Control and Prevention. Meningococcal disease. Surveillance.  http://www.cdc.gov/meningococcal/surveillance/index.html  (Τελευταία πρόσβαση Ιούλιος, 2016).
    2. European Centers for Disease Control and Prevention. Surveillance Report. Surveillance of invasive bacterial diseases in Europe. Invasive pneumococcal disease, invasive Haemophilus influenzae disease and invasive meningococcal disease. 2012.

    Πως μπορώ να προφυλαχθώ

    Ο εμβολιασμός αποτελεί ένα αποτελεσματικό προληπτικό μέτρο για την προφύλαξη των ατόμων από τη μηνιγγιτιδοκοκκική νόσο. Επίσης, ο υγιεινός τρόπος ζωής όπως, η επαρκής ξεκούραση και η διατήρηση ασφαλούς απόστασης από άτομα που νοσούν, αποτελούν ενδεδειγμένους τρόπους προφύλαξης.1

    Στην Ελλάδα κυκλοφορούν σήμερα συζευγμένα εμβόλια για τις οροομάδες Α,C,W,Υ και εμβόλια που βασίζονται σε πρωτεΐνες για την οροομάδα B. Σύμφωνα με το πρόσφατο ανακοινωμένο από το Υπουργείο Υγείας Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών για παιδιά και εφήβους (2017), σε όλα τα άτομα με την ανάλογη ηλικία που δεν έχουν ένδειξη ανοσίας συστήνεται:2

    • Mία δόση συζευγμένου μονοδύναμου εμβολίου κατά του μηνιγγιτιδόκοκκου ομάδας C (MCC) σε παιδιά ηλικίας 12 μηνών
    • Mία δόση συζευγμένου 4-δύναμου εμβολίου κατά του μηνιγγιτιδόκοκκου ομάδων A,C,W-135,Y (MCV4) σε παιδιά ηλικίας 11-12 ετών

     

    Δόσεις μηνιγγιτιδοκοκκικών εμβολίων όλων των αναφερόμενων παραπάνω οροομάδων συστήνονται και σε άτομα που ανήκουν σε ομάδες αυξημένου κινδύνου.2,3

     

    Συμβουλευτείτε το πρόσφατο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών Παιδιών και Εφήβων

    Συμβουλευτείτε το πρόσφατο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών Ενηλίκων

    Βιβλιογραφική Αναφορά:

    1. Centers for Disease Control and Prevention. Meningococcal disease. Prevention. http://www.cdc.gov/meningococcal/about/prevention.html (Τελευταία πρόσβαση Ιούλιος, 2016).
    2. Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών Παιδιών και Εφήβων 2017.
    3. Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών Ενηλίκων 2017.

    FAQ

    Πώς εκδηλώνεται η μηνιγγιτιδοκοκκική νόσος;

    Οι δύο πιο συχνές εκδηλώσεις της μηνιγγιτιδοκοκκικής νόσου είναι:

    • Η μηνιγγιτιδοκοκκική μηνιγγίτιδα, η οποία προσβάλει περίπου το 50% των ασθενών
    • Η μηνιγγιτιδοκοκκική σηψαιμία, η οποία προσβάλει ποσοστό 5% -20% των ασθενών

    Λιγότερο συχνές εκδηλώσεις της μηνιγγιτιδοκοκκικής νόσου είναι η πνευμονία που εμφανίζεται σε ποσοστό έως και 15% των ασθενών με διεισδυτική μηνιγγιτιδοκοκκική νόσο, η μέση ωτίτιδα, η επιγλωττίτιδα και οι εστιακές λοιμώξεις (π.χ. επιπεφυκίτιδα, ουρηθρίτιδα, αρθρίτιδα, ή περικαρδίτιδα).1

    Ποια είναι η επιβάρυνση της μηνιγγιτιδοκοκκικής νόσου και σε ποιες οροομάδες αποδίδεται;

    Ο ετήσιος αριθμός κρουσμάτων διεισδυτικής μηνιγγιτιδοκοκκικής νόσου παγκοσμίως εκτιμάται ότι ανέρχεται τουλάχιστον σε 1,2 εκατομμύρια, με 135.000 θανάτους να σχετίζονται με αυτή.2

    Η μηνιγγιτιδοκοκκική νόσος εμφανίζεται σε παγκόσμια κλίμακα και η κατανομή των οροομάδων του Μηνιγγιτιδόκοκκου στις διάφορες περιοχές συνεχώς μεταβάλλεται, κάτι το οποίο σημαίνει ότι η εξέλιξη της μηνιγγιτιδοκοκκικής νόσου απαιτεί συνεχή επιτήρηση.3,4

    Υπάρχουν 13 οροομάδες του N. meningitidis, ωστόσο, η πλειοψηφία των σοβαρών μηνιγγιτιδοκοκκικών λοιμώξεων προκαλούνται από τις οροομάδες Α, Β, C, Υ και W-135.5
     

    To 92% των κρουσμάτων επιβεβαιωμένης διεισδυτικής μηνιγγιτιδοκοκκικής νόσου στην Ευρώπη για το 2012, οφειλόταν στις οροομάδες B, C και Y.5

    Κατά τα τελευταία χρόνια στην Ευρώπη, τα ποσοστά εμφάνισης της μηνιγγιτιδοκοκκικής νόσου έχουν μειωθεί, εν μέρει λόγω:

    • Της εισαγωγής συζευγμένου εμβολίου κατά του μηνιγγιτιδόκοκκου οροομάδας C (ΜenCC) στα εθνικά προγράμματα εμβολιασμών σε ορισμένες χώρες.
    • Μείωσης της συχνότητας εμφάνισης της νόσου οροομάδας Β.5

      Ποιες είναι οι μακροχρόνιες επιπλοκές και επιπτώσεις προσβολής από τη μηνιγγιτιδοκοκκική νόσο;

      Ακόμη και με τα σημερινά προηγμένα πρότυπα ιατρικής περίθαλψης στις βιομηχανικές χώρες, η θνητότητα κυμαίνεται από 10 έως 15% και μπορεί να υπερβαίνει το 40% σε ασθενείς με μηνιγγιτιδοκοκκική σηψαιμία. Ένα ποσοστό 10-20% των ατόμων που επιβιώνουν από τη νόσο εμφανίζει μόνιμες επιπλοκές.6,7

      Επιπτώσεις μηνιγγιτιδοκοκκικής νόσου6,7

      • Απώλεια ακοής
      • Ημιπληγία
      • Επιληπτικές κρίσεις, σπασμοί
      • Μαθησιακές δυσκολίες
      • Αταξία
      • Ακρωτηριασμός άκρων
      • Νέκρωση δέρματος που απαιτεί μεταμόσχευση
      • Νεφρικές διαταραχές

      Ποιοι είναι οι πιο συχνοί τρόποι μετάδοσης ;

      • Στενή επαφή
      • Φιλί
      • Βήχας 8

      H μηνιγγιτιδοκοκκική νόσος μεταδίδεται από άτομο σε άτομο. Συγκεκριμένα, τα βακτήρια μπορεί να μεταδοθούν από τις εκκρίσεις του αναπνευστικού (π.χ. σάλιο και πτύελα) κατά τη διάρκεια στενής ή πιο μακράς επαφής μεταξύ των ατόμων, ειδικότερα αν τα άτομα ζουν ή συναναστρέφονται στον ίδιο χώρο.9

      Βιβλιογραφική Αναφορά:

      1. Rosenstein NE, Perkins BA, Stephens DS, Popovic T, Hughes JM. Meningococcal disease. N Engl J Med. 2001;344(18):1378-1388.
      2. Jafri RZ et al. Global epidemiology of invasive meningococcal disease.  Popul Health Metr. 2013; 11:17.
      3. Abio A et al. An epidemiological review of changes in meningococcal biology during the last 100 years. Pathog Glob Health. 2013 ;107:373–80.
      4. Halperin SA et al. The changing and dynamic epidemiology of Meningococcal disease. Vaccine.2012 ;30(2):26–36.
      5. European Centers for Disease Control and Prevention. Surveillance Report. Surveillance of invasive bacterial diseases in Europe. Invasive pneumococcal disease, invasive Haemophilus influenzae disease and invasive meningococcal disease. 2012.
      6. Granoff DM, Harrison L, Pelton S. Meningococcal vaccine. In: Plotkin SA, Orenstein WA, Offit PA, eds. Vaccines. 6th ed. China: Saunders. 2013;388–418.
      7. Stephens DS et al. Epidemic meningitis, meningococcaemia, and Neisseria meningitides. Lancet. 2007; 369:2196-210.
      8. Stephens DS.Conquering the meningococcus.FEMS Microbiol Rev. 2007;31(1):3-14.
      9. Centers for Disease Control and Prevention. Meningococcal disease. Causes & Transmission. http://www.cdc.gov/meningococcal/about/causes-transmission.html (Τελευταία πρόσβαση Ιούλιος, 2016).