cover

Πνευμονιοκοκκική νόσος

Τι είναι

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας αναφέρει ότι η πνευμονιοκοκκική νόσος είναι παγκοσμίως ένα από τα κυριότερα προβλήματα υγείας το οποίο προκαλείται από ένα κοινό βακτήριο, τον πνευμονιόκοκκο.1 Ο πνευμονιόκοκκος είναι ένα βακτήριο που μπορεί να προκαλέσει σοβαρές και επικίνδυνες για την υγεία ασθένειες, μερικές από τις οποίες είναι θανατηφόρες, ενώ αποτελεί μία από τις πιο κοινές αιτίες πρόκλησης της Πνευμονίας.2  Οι πνευμονιοκοκκικές λοιμώξεις εκδηλώνονται πιο συχνά κατά το χειμώνα και την αρχή της άνοιξης, χρονικό διάστημα στο οποίο τα αναπνευστικά νοσήματα είναι σε έξαρση. 3

Ο πνευμονιόκοκκος μεταφέρεται μέσω μολυσμένων σταγονιδίων, για παράδειγμα με το βήχα ή το φτέρνισμα, καθώς και με την κοντινή επαφή και συνεύρεση με κάποιο άτομο που έχει μολυνθεί. Τα παιδιά κάτω των 2 ετών και οι ενήλικες άνω  των 65 είναι αυτοί που κινδυνεύουν περισσότερο να νοσήσουν.4 

Οι λοιμώξεις που μπορεί να προκληθούν από τον πνευμονιόκοκκο περιλαμβάνουν τόσο διεισδυτικές λοιμώξεις όπως η μηνιγγίτιδα, η βακτηριαιμία και η βακτηριαιμική πνευμονία όσο και μη διεισδυτικές όπως η μέση ωτίτιδα (λοίμωξη του μέσου ωτός) και η πνευμονία.1

Η προφύλαξη από την πνευμονιοκοκκική λοίμωξη είναι μια πολύ σοβαρή υπόθεση για τη διασφάλιση της υγείας των παιδιών και των ενηλίκων σε παγκόσμιο επίπεδο. Σύμφωνα με μία παλιότερη εκτίμηση του ΠΟΥ υπολογίζεται ότι μέχρι και 1,6 εκατομμύρια άνθρωποι (μικρά παιδιά και ενήλικες) πεθαίνουν εξαιτίας του πνευμονιόκοκκου.1

Βιβλιογραφική Αναφορά:

  1. Παγκόσμιος οργανισμός υγείας (WHO). Pneumococcal conjugate vaccine for childhood immunization. WHO position paper. Weekly epidemiological record.  2007; 12: 93–104.
  2. Centers for Disease Control and Prevention. Types of Infection. http://www.cdc.gov/pneumococcal/about/infection-types.html (Τελευταία πρόσβαση Ιούλιος, 2016).
  3. Centers for Disease Control and Prevention. Epidemiology and Prevention of Vaccine-Preventable Diseases (Pink Book). 2012; 13rd edition: 279-280.
  4. Centers for Disease Control and Prevention. Pneumococcal Disease (Streptococcus pneumoniae). http://wwwnc.cdc.gov/travel/diseases/pneumococcal-disease-streptococcus-pneumoniae (Τελευταία πρόσβαση Ιούλιος, 2016).

Συμπτώματα

Εικόνα με συμπτώματα της πνευμμονιοκοκκικής νόσου

Τα συμπτώματα της πνευμονιοκοκκικής νόσου εξαρτώνται από το μέρος του σώματος που έχει μολυνθεί. Μπορεί να περιλαμβάνουν πυρετό, βήχα, δύσπνοια, πόνο στο στήθος, δυσκαμψία του αυχένα, σύγχυση και αποπροσανατολισμό, ευαισθησία στο φως, πόνο στις αρθρώσεις, ρίγη, πόνο στο αυτί, αϋπνία  και ευερεθιστότητα. Σε σοβαρές περιπτώσεις, η πνευμονιοκοκκική νόσος μπορεί να προκαλέσει απώλεια της ακοής, εγκεφαλική βλάβη, ακόμη και θάνατο.1

 

Βιβλιογραφική Αναφορά:

  1. Centers for Disease Control and Prevention. Pneumococcal Disease (Streptococcus pneumoniae). http://wwwnc.cdc.gov/travel/diseases/pneumococcal-disease-streptococcus-pneumoniae (Τελευταία πρόσβαση Ιούλιος, 2016).

Ποιος κινδυνεύει

Οποιοσδήποτε μπορεί να προσβληθεί από την πνευμονιοκοκκική νόσο, με κάποιες ομάδες ωστόσο να βρίσκονται σε αυξημένο κίνδυνο να νοσήσουν σε σχέση με κάποιες άλλες.1 Στις ευάλωτες αυτές ομάδες ανήκουν:

Εικόνα Παιδιού που κινδυνεύει από την Πνευμονιοκοκκική νόσο

Παιδιά

  • Ηλικίας μικρότερης των 2 ετών
  • Που πηγαίνουν σε κέντρα φροντίδας παιδιών
  • Με λοίμωξη από τον ιό της ανθρώπινης ανοσοανεπάρκειας (HIV)
  • Με χρόνιες αναπνευστικές ή καρδιακές παθήσεις
  • Με δρεπανοκυτταρική αναιμία
  • Με κοχλιακά εμφυτεύματα ή διαφυγή εγκεφαλονωτιαίου υγρού 1
Εικόνα ενήλικα που κινδυνεύει από την Πνευμονιοκοκκική νόσο

Ενήλικες

  • Ηλικίας 65 ετών και άνω
  • Ηλικίας 19-64 ετών:
    • Με χρόνιες παθήσεις ( σακχαρώδης διαβήτης, άσθμα, χρόνια νεφρική νόσος, χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια/ΧΑΠ, χρόνια  ηπατική νόσος, χρόνια καρδιακή νόσος, αλκοολισμός)
    • Με παθήσεις που προκαλούν διαταραχές στη λειτουργία του ανοσολογικού συστήματος (HIV/AIDS, καρκίνος, λειτουργική/ανατομική ασπληνία)
    • Με κοχλιακά εμφυτεύματα ή διαφυγή εγκεφαλονωτιαίου υγρού
    • Συστηματικοί καπνιστές1

 

     

    Βιβλιογραφική Αναφορά:

    1. Centers for Disease Control and Prevention. Pneumococcal Disease. Risk Factors & Transmission. http://www.cdc.gov/pneumococcal/about/risk-transmission.html (Τελευταία Πρόσβαση Ιούλιος, 2016).

    Πως μπορώ να προφυλαχθώ

    Ο εμβολιασμός αποτελεί ένα αποτελεσματικό προληπτικό μέτρο για την προφύλαξη των ατόμων από τις πνευμονιοκοκκικές λοιμώξεις.1

    Στην Ελλάδα κυκλοφορούν σήμερα συζευγμένα και πολυσακχαριδικά εμβόλια.2-3

    Σύμφωνα με το πρόσφατο ανακοινωμένο από το Υπουργείο Υγείας Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών για παιδιά και εφήβους (2017), για όλα τα παιδιά με την ανάλογη ηλικία που δεν έχουν ένδειξη ανοσίας συστήνονται:

    • 4 δόσεις συζευγμένου εμβολίου κατά του πνευμονιόκοκκου (PCV) στις ηλικίες 2, 4, 6 και 12-15 μηνών

     

    Ενώ, σύμφωνα με το πρόσφατο ανακοινωμένο από το Υπουργείο Υγείας Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών για ενήλικες (2017), για όλους τους ενήλικες με την ανάλογη ηλικία που δεν έχουν ένδειξη ανοσίας συστήνεται:

    • 1 δόση συζευγμένου 13-δύναμου εμβολίου κατά του πνευμονιόκοκκου (PCV13) στην ηλικία των 65 ετών και άνω
    • 1 δόση πολυσακχαριδικού 23-δύναμου εμβολίου κατά του πνευμονιόκοκκου (PPSV23) στην ηλικία των 65 ετών και άνω

     

    Δόσεις των παραπάνω εμβολίων συστήνονται και σε άτομα που ανήκουν σε ομάδες αυξημένου κινδύνου για σοβαρές πνευμονιοκοκκικές λοιμώξεις.2-3

     

    Συμβουλευτείτε το πρόσφατο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών Παιδιών και Εφήβων

    Συμβουλευτείτε το πρόσφατο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών Ενηλίκων

     

    Βιβλιογραφική Αναφορά:

    1. Centers for Disease Control and Prevention. Pneumococcal Home. About Pneumococcal. Prevention. https://www.cdc.gov/pneumococcal/about/prevention.html (Τελευταία πρόσβαση Ιούλιος, 2016).
    2. Εθνικό πρόγραμμα εμβολιασμών Παιδιών και Εφήβων 2017.
    3. Εθνικό πρόγραμμα εμβολιασμών Ενηλίκων 2017.

    FAQ

    Τι είναι ο πνευμονιόκοκκος και ποιες ασθένειες μπορεί να προκαλέσει;

    Ο πνευμονιοκόκκος (Streptococcus pneumoniae) είναι ένα βακτήριο που προκαλεί σοβαρές ασθένειες, συχνά απειλητικές για τη ζωή των μικρών παιδιών αλλά και των ενηλίκων.Aποτελεί το κύριο βακτηριακό αίτιο πνευμονίας της κοινότητας, η οποία περιλαμβάνει και την πνευμονιοκοκκική πνευμονία.1,2

    Οι λοιμώξεις που μπορεί να προκληθούν από το βακτήριο του πνευμονιόκοκκου περιλαμβάνουν τόσο διεισδυτικές λοιμώξεις όπως:3

    • η μηνιγγίτιδα
    • η βακτηριαιμία
    • η βακτηριαιμική πνευμονία

    όσο και μη διεισδυτικές όπως:

    • η μέση ωτίτιδα (λοίμωξη του μέσου ωτός) και
    • η πνευμονία

    Πώς μεταδίδεται ο πνευμονιόκοκκος;

    Η μετάδοση του πνευμονιόκοκκου (Streptococcus pneumoniae) προκύπτει ως αποτέλεσμα της μεταφοράς μολυσμένων σταγονιδίων από ένα άτομο σε ένα άλλο,συνήθως όταν ένα άτομο φτερνίζεται ή βήχει. 5

    Ποια είναι η επιδημιολογία της πνευμονιοκοκκικής νόσου;

    Όπως προκύπτει από τις ανακοινώσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (WHO), αλλά και τις επιδημιολογικές μελέτες που δημοσιεύονται ανά τον κόσμο, οι πνευμονιοκοκκικές λοιμώξεις (διεισδυτικές και μη-διεισδυτικές) αποτελούν ιστορικά ένα σοβαρό πρόβλημα δημόσιας υγείας. Σύμφωνα με μία παλαιότερη εκτίμηση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, 1,6 εκατομμύρια άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους κάθε χρόνο από πνευμονιοκοκκική νόσο. Δυστυχώς 0,7 έως 1 εκατομμύριο από αυτούς τους θανάτους αφορά παιδιά μικρότερα των 5 ετών.

    Σε ποιους ορότυπους αποδίδεται η πνευμονιοκοκκική νόσος;

    Έχουν απομονωθεί πάνω από 90 ορότυποι, αλλά υπολογίζεται ότι το 62% των διεισδυτικών πνευμονιοκοκκικών λοιμώξεων παγκοσμίως οφείλεται στους 10 συχνότερους από αυτούς.4

    Σε μια μελέτη για τη συχνότητα και την ευαισθησία στα αντιβιοτικά των πνευμονιοκοκκικών οροτύπων, μεταξύ των 2.173 διεισδυτικών στελεχών S. pneumoniae που συλλέχθηκαν από επιλεγμένα νοσοκομεία ανά τον κόσμο κατά το χρονικό διάστημα από το 2004 έως το 2008, διαπιστώθηκε ότι οι συχνότεροι πνευμονιοκοκκικοί ορότυποι που ευθύνονται για την διεισδυτική νόσο σε παιδιά ηλικίας <5 ετών είναι οι ορότυποι 19Α (28%), 19F (10%) και 14 (9%) και σε ενήλικες ηλικίας άνω των 16 ετών οι ορότυποι 19A (13%), 3 (7%), 6A (7%) και 7F (7%). 6

    Ποια είναι τα πιο κοινά συμπτώματα της πνευμονιοκοκκικής πνευμονίας;

    • Πυρετός
    • Βήχας
    • Ρίγη
    • Θωρακικό άλγος
    • Δυσκολία στην αναπνοή 7

    Βιβλιογραφική Αναφορά:

    1. Centers for Disease Control and Prevention. Types of Infection. http://www.cdc.gov/pneumococcal/about/infection-types.html  (Τελευταία πρόσβαση Ιούλιος, 2016).
    2. Icardi G, Sticchi L, Bagnasco A, Iudici R, Durando P. Pneumococcal vaccination in adults: rationale, state of the art and perspectives. J Prev Med Hyg. 2012;53(2):78-84.
    3. Παγκόσμιος οργανισμός υγείας (WHO). Pneumococcal conjugate vaccine for childhood immunization. WHO position paper. Weekly epidemiological record. 2007;12: 93–104.
    4. Centers for Disease Control and Prevention. Pneumococcal disease in: Epidemiology and Prevention of Vaccine-Preventable Diseases. Atkinson W, Wolfe S, Hamborsky J, McIntyre L, eds. 11th ed. Washington DC: Public Health Foundation. 2009;217-230.
    5. Davis S. Prevention and treatment of pneumococcal disease. SA Pharmaceutical Journal. 2010;77(5):28-30.
    6. Hackel M, Lascols C, Bouchillon S, et al. Serotype prevalence and antibiotic resistance in Streptococcus pneumoniae clinical isolates among global populations. Vaccine. 2013;31:4881-4887.
    7. Centers for Disease Control and Prevention. Pneumococcal Disease. Symptoms and Complications. http://www.cdc.gov/pneumococcal/about/symptoms-complications.html (Τελευταία Πρόσβαση Ιούλιος, 2016).